Program Operacyjny „Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 - 2013” zakłada 50% wzrost produkcji w akwakulturze w 2013 r. względem 2006 r. Zrównoważony rozwój terenów wiejskich, w tym sektora akwakultury, uwzględnia propagowanie i wspieranie rozwoju produkcji ekologicznej (Szczerbowski, 2001; Szarek i wsp., 2008).
Oczekiwania współczesnego konsumenta są wyraźnie skierowane w stronę żywności typu „slow-food”, do której zalicza się powszechnie żywność nisko przetworzoną, tradycyjną, regionalną i również ekologiczną. O ile w Polsce wypracowano już zasady produkcji i kontroli ekologicznie wytworzonych płodów rolnych, o tyle brakuje ich w odniesieniu do akwakultury i jej produkcji. Brakuje też wystarczającej wiedzy, jakie ryby można zaliczyć do ekologicznie wyhodowanych. Wiedza na temat jakości tej żywności oraz wymogów do postawienia producentom jest ciągle niewystarczająca.
Wzrost produkcji pstrąga tradycyjnymi metodami (zwiększenie poboru wody) jest w świetle obowiązujących przepisów mało realny. Coraz powszechniej są stosowane technologie uzdatniania wody takie jak napowietrzanie, natleniane, usuwanie zagęszczonych osadów, biologiczne oczyszczanie (Ciereszko i Ocalewicz, 2007; Goryczko i wsp., 2008; 2003; Molony i wsp., 1999; Żelazny, 2002). Zwiększa się też zakres pozyskiwania pstrąga poprzez pełną recyrkulację, umożliwiającą wielokrotne wykorzystanie wody. Niestety, te nowoczesne rozwiązania technologiczne nie posiadają jeszcze wyczerpującej bazy naukowej, umożliwiającej pełną akceptację przez bioetyków i zwolenników żywności ekologicznej. Efektem jest uchwalenie Dyrektywy 98/58 EC „Minimalne standardy ochrony zwierząt hodowanych i trzymanych w celach gospodarczych, włącznie z rybami” oraz przyjęcie przez Radę Europy w 2005 r. rekomendację o dobrostanie ryb hodowlanych.
Wymagania stawiane tak zwanej ekologicznej produkcji, nieco różne w przypadku poszczególnych organów wydających certyfikaty, w zasadniczej części sprowadzają się do:

Szczegółowy opis warunków hodowli i działań producenta wymaganych dla uzyskania certyfikatu NATURLAND „organiczności” pstrąga zawiera publikacja Krysińskiego (2008).
W dniu 5 sierpnia 2009 r. Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 710/2009 wprowadziło szczegółowe zasady dotyczące ekologicznej produkcji w sektorze akwakultury. Zgodnie z nim „nie zezwala się na używanie takich systemów (system recyrkulacji wody – przypisek autorów projektu) w produkcji ekologicznej do czasu uzyskania szerszej wiedzy”.
Prowadzone badania mają na celu dokonanie obiektywnej oceny wpływu nowoczesnych (intensywnych) i ekstensywnych hodowli na wartość konsumpcyjną i jakość zdrowotną pstrągów tęczowych.
Realizacja proponowanych badań pozwoli opracować podstawy do obiektywnej oceny dobrostanu pstrągów na podstawie kumulatywnego badania immunologicznego (Kazuń i Siwicki, 2001; Małaczewska i wsp., 2009; Sierosławska i wsp., 2007; Siwicki i Anderson, 1993; Siwicki i wsp, 2009, 2010) i patomorfologicznego ryb (Schramm i wsp., 1998; Szarek i wsp., 2008; Triebskorn i wsp., 2007; Wester i wsp., 2002) pochodzących z chowu stosującego wspomniane uprzednio technologie z jednoczesnym powiązaniem uzyskanych wyników w tym zakresie z oceną stanu środowiska i z walorami konsumpcyjnymi końcowego produktu tzn. najwyższej jakości pstrąga towarowego.
Oczekuje się, że w oparciu o uzyskane wyniki zaplanowanych badań dokonany zostanie wybór technologii chowu pstrąga najkorzystniejszej dla szeroko pojętego zrównoważonego środowiska oraz pozwalającej na uzyskanie produktu najwyższej jakości. Realizacja projektu wychodzi naprzeciw prawnym uściśleniom problemu recyrkulacji wody w ekologicznej produkcji pstrąga. Uzyskana wiedza, zdobyta na podstawie realizacji przedstawianego projektu, dostarczy również trwałych i obiektywnych argumentów pozwalających na propagowanie pstrąga produkowanego wybraną i przetestowaną technologią jako żywności sprzyjającej zdrowiu.
Wyniki uzyskane dotychczas potwierdzają trafność założeń projektu, a mianowicie pozwalają na ocenę jakości zdrowotnej, żywieniowej i konsumpcyjnej pstrąga produkowanego różnymi technologiami. Przeprowadzenie kolejnej, ostatniej serii analiz pozwoli na nie budzące wątpliwości wnioskowanie, a więc dostarczy trwałych i obiektywnych argumentów pozwalających na propagowanie pstrąga produkowanego wybraną i przetestowaną technologią jako żywności sprzyjającej zdrowiu. Możliwym będzie również przedstawienie Komisji UE propozycji zmian w prawie umożliwiających zaliczanie również intensywnych hodowli pstrąga do technologii ekologicznych.
Piśmiennictwo
Ciereszko A., Ocalewicz K., 2007. Modern methods for rainbow trout production. A time for trout. Focus on fish Breeding. Academia, 1 (13): 20-23.
Goryczko K., 2008. Pstrągi chów i hodowla. IRŚ, Olsztyn, 1-180.
Goryczko K., Sobociński Z., Teleżyński A., 2003. Evaluation of trout farms impact upon river water quality in Northern Poland. Niektóre zagadnienia rybactwa polskiego IRŚ, Olsztyn, 27-32.
Kazuń K., Siwicki A.K., 2001. Propiscin – a safe New anesthetic for fish. Arch. Pol. Fish., 9 (2): 183-190.
Małaczewska J., Wójcik M., Wójcik R., Siwicki A.K., 2010. The in vitro effect of bosine lactoferin on the activity of organ leukocytem in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss), European eel (Anguilla anguilla) and wels catfish (Silurus glanis). Polish Journal of Veterinary Sciences, 13 (1): 83-88.
Molony B.W., Lawrence C., Maguire G.B., 1999. Farming trout. Aquaculture WA, (3): 8.
Sierosławska A., Kowalski C.J., Siwicki A.K., Terech-Majewska E., Rymuszka A., 2007. The in vitro influence of norfloxacin nicotinate on the selected immune cell functions in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Central European Journal Immunology, 32 (2):
92-96.
Siwicki A.K., Anderson D.P., 1993. Fish disease diagnosis and prevention methods.
FAO-Project GCP/INT/IPN, IRS Olsztyn, 90-112.
Siwicki A.K., Terech-Majewska E., Grudniewska J., Małaczewska J., Kazuń K., Lepa A., 2010. Influence of Deltamethrin on nonspecific cellular and humoral defense mechanisms in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Environmental Toxicology and Chemistry, 29 (3): 489-491.
Siwicki A., Terech-Majewska E., Kazuń K., Głąbski E., Wójcik R., 2009. Influence of antibiotics on immunocompetence and vaccine effectiveness in rainbow trout. W. Babińska I., Szarek J., Gesek M., Pathology today. Wydawnictwo ElSet, Olsztyn: 198.
Schramm M., Mueller E., Triebskorn R., 1998. Brown trout (Salma trutta f. fario) liver ultrastructure as a biomarker for assessment of small stream pollution. Biomarkers, 3 (2): 93–108.
Szarek J., Skibniewska K.A., Guziur J., 2008. Technologia produkcji rybackiej a jakość karpia. Wpływ rodzaju technologii produkcji rybackiej i jakości środowiska wodnego na wybrane wskaźniki hodowlane i patomorfologiczne karpia konsumpcyjnego (Cyprinus carpio L.). 1-106, ISBN 978-83-61602-41-5, Pracownia Wydawnicza ElSet, Olsztyn.
(W monografii opisano wybrane wyniki badań uzyskane z realizacji projektu w ramach działania 4.6 „Działania innowacyjne i inne” - Sektorowego Programu Operacyjnego „Rybołówstwo i przetwórstwo ryb 2004 - 2006”.)
Szczerbowski J.A., 2001. Unia Europejska – zagrożeniem czy szansą rozwoju polskiego rybactwa? Materiały V Konferencji Hodowców Karpia, 8-9. 02. Poznań, 131-139.
Triebskorn R., Casper H., Scheil V., Schwaiger J., 2007. Ultrastructural effects of pharmaceuticals (carbamazepine, clofibric acid, metoprolol, diclofenac) in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) and common carp (Cyprinus carpio), Anal. Bioanal. Chem., 387: 1405–1416
Wester P.W., Van der Ven L.T.M., Vethaak A.D., Grinwis G.C.M., Vos J.G., 2002. Aquatic toxicology: opportunities for enhancement through histopathology. Environ. Toxicol. Pharmacol., 11: 289–295.
Żelazny J., 2007. Wpływ warunków hodowli na bezpieczeństwo zdrowotne ryb przeznaczonych do konsumpcji. W: J. Żelazny Ochrona zdrowia w gospodarce rybackiej. PIWet - PIB Puławy: 73–81.